Amino Acids གི་ལས་འགན་དང་ནུས་པ།

Oct 04, 2025 འཕྲིན་དོན་བཞག།

ཁྱོད་ཀྱིས་ amino acids ཟེར་མི་འདི་ག་ཅི་ཨིན་ན་ཤེས་ག? མི་ཚུ་གིས་ མི་ཚེ་གནས་ནི་དང་ སྤྱིར་བཏང་གི་གཟུགས་ཁམས་འཕེལ་རྒྱས་དང་གོང་འཕེལ་ཚུ་ བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་གི་དོན་ལུ་ བཞེས་སྒོ་ལས་ ནུས་ཤུགས་ཐོབ་དགོཔ་ཨིན། ང་བཅས་ཀྱིས་ ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་ག་ཅི་འབད་ཟ་དགོཔ་སྨོ? ང་བཅས་རའི་གཟུགས་ལུ་ Amino acids འདི་ཁག་ཆེ། amino acids གི་ལས་འགན་དང་ནུས་པ་གི་སྐོར་ལས་སླབ་གེ།

 

ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་གི་ལཱ་འགན།

༡ གཟུགས་ཁམས་ནང་ལུ་ ཟས་བཅུད་ཀྱི་ཟས་བཅུད་འཇུ་ནི་དང་ བསྡུ་ལེན་འབད་ནི་འདི་ amino acids བརྒྱུད་དེ་ གྲུབ་ཚུགསཔ་ཨིན། དེ་འབདཝ་ད་ མི་གི་གཟུགས་ཀྱིས་ ཐད་ཀར་དུ་ ལག་ལེན་འཐབ་མི་ཚུགས། དེ་གི་ཚབ་ལུ་ amino acid གི་རྡུལ་རྟེན་ལུ་ བགོ་བཤའ་རྐྱབ་པའི་ཤུལ་ལས་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན།

༢ ནཱའི་ཊོ་ཇེན་གྱི་ཚད་གཞི་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི། ཉིན་བསྟར་གྱི་ཟས་བཅུད་ནང་ འཚོ་བཅུད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་ འབོར་ཚད་འོས་འབབ་ཡོད་པའི་སྐབས་ ནའི་ཊོ་ཇེན་གྱི་ཚད་གཞི་འདི་ ཆུ་དང་ཆུ་ དེ་ལས་ པགས་ཀོ་ཚུ་ནང་ལས་ བཏོན་བཏང་མི་གི་ཚད་གཞི་དང་འདྲ་མཉམ་སྦེ་ འཐོན་དོ་ཡོདཔ་ལས་ དེ་ལུ་ ནའི་ཊོ་ཇེན་གྱི་ཚད་གཞི་ཡོངས་བསྡོམས་ཟེར་སླབ་ཨིན། ངོ་མ་ལུ་ འདི་ཡང་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ མཉམ་སྦྱོར་དང་ འཚོ་བཅུད་དང་ amino acids གི་བར་ནའི་ འདྲ་མཉམ་འདི་ཨིན་མས། སྤྱིར་བཏང་མི་གིས་ ཉིན་བསྟར་གྱི་ ཟས་བཅུད་ཟ་སྤྱོད་འབད་མི་འདི་ ཚད་གཞི་ཅིག་གི་ནང་འཁོད་ལུ་ བཞག་དགོཔ་ཨིན། གློ་བུར་དུ་ བཞེས་སྒོ་ཡར་སེང་དང་ མར་ཕབ་འགྱོ་བའི་སྐབས་ གཟུགས་ཀྱི་ འཚོ་བཅུད་ཀྱི་ བཅུད་བསྒྱུར་གྱི་ ཚད་གཞི་འདི་ ད་ལྟོ་ཡང་ ཚད་འཛིན་འབད་དེ་ ནཱའི་ཊོ་ཇེན་གྱི་ འདྲ་མཉམ་བཞག་ཚུགས། ཟས་བཅུད་ཚད་ལས་བརྒལ་ཏེ་ གཟུགས་ཀྱི་ཚད་འཛིན་ནུས་ཤུགས་ལས་ལྷག་སྟེ་ བཟའ་མི་འདི་གིས་ འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐབས་ལམ་ལུ་ བར་ཆད་རྐྱབ་འོང་། ཟས་བཅུད་ཀྱི་རིགས་ཚུ་ ཆ་ཚང་སྦེ་ མ་ཐོབ་རུང་ གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ཕྲན་གྱི་ཟས་བཅུད་ཚུ་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ བརྡལ་བཤིག་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ནཱའི་ཊོ་ཇེན་གྱི་ ཚད་གཞི་འདི་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ མར་ཕབ་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། གལ་སྲིད་ དུས་འཕྲལ་ལས་ བཅོ་ཁ་མ་རྐྱབ་པ་ཅིན་ མཐའ་མཇུག་ཁར་ ནུས་གཟུགས་ཤི་ནི་གི་ ཉེན་ཁ་ཡོདཔ་ཨིན།

 

ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་གི་ལཱ་འགན།

amino acids བཤིག་སྟེ་ཐོན་མི་ keto acids འདི་ carbohydrate དང་ lipid གི་ལམ་ལུགས་བརྒྱུད་དེ་ བཅུད་འགྱུར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ད་ འདི་ཡང་ keto acids འདི་ amino acids གསརཔ་ལུ་ བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ མངར་ཆ་དང་ཚིལ་ལུ་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ནུས་ཤུགས། བཞུ་ཁུ་འདི་ རྫས་སྦྱོར་གྱི་ཐོག་ལས་ ཇུ་རྩི་(amino acidགི་རྡུལ་རྟེན་ལས་གྲུབ་མི་) amylaseདང་pepsin དེ་ལས་ cholinesteraseདང་carbonic anhydrase དེ་ལས་ transaminaseཚུ་ལས་གྲུབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། Nitrogenous hormonesཟེར་མི་འདི་ འཚོ་བཅུད་དང་ ཡང་ན་ དེ་ལས་ གོང་འཕེལ་གྱི་གཤེར་ཁུ་དང་ thyroid{6}}སྐུལ་སློང་འབད་མི་གཤེར་ཁུ་ དེ་ལས་ adrenaline དང་ insulin དེ་ལས་ enterotropic hormones ཚུ་ཨིན་མས། བཅུད་སྨན་ལ་ལུ་ཅིག་ amino acids ལས་ཐོན་མི་དང་ ཡང་ན་ འཚོ་བཅུད་དང་གཅིག་ཁར་ མཉམ་སྡེབ་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། བཞུ་ཁུ་དང་ཧོར་མོན་ དེ་ལས་ བི་ཊ་མིན་ཚུ་གིས་ གཟུགས་ཁམས་རིག་པའི་ལས་འགན་དང་ བཅུད་འགྱུར་གྱི་བྱ་རིམ་ཚུ་ ཚད་འཛིན་འབད་ནི་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན་མས།