Amino acidsའདི་ ངོ་མ་རང་ སྨན་རིགས་ནང་ལུ་ amino acidབཙུགས་ནི་དང་ polypeptideསྨན་རིགས་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་ནང་ལུ་ སྨན་བཅོས་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཨིན་མས། སྨན་རིགས་ནང་ལུ་ amino acids བརྒྱ་ལྷགཔ་ཅིག་ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ད་ དེ་ཡང་ འཚོ་བཅུད་-བཟོ་མི་ amino acids ༢༢ དང་ འཚོ་བཅུད་-བཟོ་མི་ amino acids ༡༠༠ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན།
amino acids ལེ་ཤ་ཅིག་ཡོད་པའི་ རྫས་སྦྱོར་གྱི་གྲ་སྒྲིག་འདི་གིས་ དེང་སང་གི་ཁྲག་རྒྱུན་ནང་ལུ་ ཟས་བཅུད་དང་ གཞི་རྩའི་ཟས་བཅུད་ཀྱི་སྨན་བཅོས་ནང་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིནམ་དང་ ནདཔ་ཚབས་ཆེན་ཚུ་གི་ཟས་བཅུད་བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་ ཁོང་གི་ཚེ་སྲོག་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་དེ་ དེང་སང་གི་སྨན་རིགས་ནང་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་སྨན་རིགས་ཅིག་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
གུ་ལུ་ཊ་མིག་ཨེ་སིཌ་ ཨར་ཇི་ནིན་ ཨེས་པར་ཊིག་ཨེ་སིཌ་ སི་སི་ཊིན་ ཨེལ་-ཌོ་པི་ཨེ་ དེ་ལས་ གཞན་མི་ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་ཚུ་ རང་སོའི་ཐོག་ལས་ ནད་གཞི་མ་འདྲཝ་ཚུ་ སྨན་བཅོས་འབད་ནི་གི་དོན་ལུ་ ལག་ལེན་འཐབ་བཏུབ། ད་རུང་ amino acid derivatives གིས་ ཀེན་སར་གྱི་སྨན་བཅོས་ནང་ལུ་ ཁས་བླངས་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན།
མི་ཚེའི་དངོས་པོའི་གཞི་རྩ།
ཟས་བཅུད་འདི་ མི་ཚེ་གི་དངོས་པོའི་གཞི་རྟེན་ཨིན། མི་ཚེ་འདི་ཟས་བཅུད་ཀྱི་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅིག་ཨིན། ཟས་བཅུད་ཀྱི་གཞི་རྟེན་འདི་ amino acidཨིན། ཁག་ཆེ་བའི་ amino acid མ་ལང་པའི་བསྒང་ལས་ གཟུགས་ཀྱི་ལཱ་འགན་ཚུ་ སྤྱིར་བཏང་མེན་པའི་ཁར་ བཅུད་བསྒྱུར་གྱི་ལཱ་ཚུ་ཡང་ བར་ཆད་རྐྱབ་སྟེ་ ནད་གཞི་ཚུ་ཡང་ ཐོན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་མས། ཁག་ཆེ་བའི་ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་ མ་ལང་པའི་དཀའ་ངལ་ཡང་ བཅུད་བསྒྱུར་གྱི་ དཀའ་ངལ་འབྱུང་སྲིད། དཔེར་ན་ arginine དང་ citrulline འདི་ urea བཟོ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ཁག་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། ལངམ་སྦེ་མེད་པའི་ cystin བཟའ་མི་འདི་གིས་ གཤེར་ཁུ་མར་ཕབ་འགྱོ་སྟེ་ ཁྲག་ནང་གུ་རམ་ཡར་སེང་འགྱོཝ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ རྨས་སྐྱོན་བྱུང་པའི་ཤུལ་ལས་ cystine དང་ arginine གི་དགོས་མཁོ་འདི་ ཧ་ཅང་གིས་ཡར་སེང་འགྱོཝ་ཨིན། དཀའ་ངལ་འདི་གིས་ ནུས་ཤུགས་ལངམ་སྦེ་ཡོད་རུང་ ཟས་བཅུད་མཉམ་སྦྱོར་འདི་ བཀག་ཚུགས།
རྒས་ཤོས་ཚུ་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་ amino acids དགོས་མཁོ་འདི་ འཚོ་བཅུད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༢༠ལས་༣༧གི་བར་ན་ཨིན་མས། Amino acids གིས་ ཟ་འཐུང་ནང་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན། ལ་ལུ་ཅིག་ བྲོ་བ་བསྐྱེད་མི་ ལ་ལུ་ཅིག་ ཟས་བཅུད་ཀྱི་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་བཟོ་མི་ དེ་ལས་ ལ་ལུ་ཅིག་ བྲོ་བ་ཡར་སེང་འབད་མི་ཚུ་ཨིན།
༡ ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་གི་བྲོ་བ། ཨེ་མི་ནོ་ཨེ་སིཌ་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ བྲོ་བ་ཡོདཔ་ལས་ བཞེས་སྒོ་ནང་ སྐྱུར་མོ་དང་ མངར་མོ་ ཁ་ཚ་ དེ་ལས་ བྲོ་བ་ཅན་གྱི་བྲོ་བ་ཚུ་ འབྱུང་བཅུགཔ་ཨིན། Tryptophan འདི་-དུག་མེད་ཅིང་མངར་མོ་ཧ་ཅང་ཆེ། དེ་དང་དེ་གི་འབྱུང་ཁུངས་ཚུ་ ཁས་བླངས་འབད་མི་ མངར་ཆ་ཚུ་ཨིན། ཆུ་ཉུང་སུ་-བཞུ་བའི་amino acidsལ་ལུ་ཅིག་ལུ་ བྲོ་བ་ཁ་ཚ་ཡོདཔ་ལས་ ཟ་འཐུང་བཟོ་བའི་སྐབས་ལུ་ ཟས་བཅུད་ཆུ་བསྲེས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ཨིན།
གུ་ལུ་ཊ་མིག་ཨེ་སིཌ་འདི་ ངོ་མ་རང་ སྔོ་ཤིང་གི་ཟས་བཅུད་ནང་ལུ་མཐོངམ་ཨིནམ་ལས་ གེ་ཟའི་གུ་ལུ་ཊེན་འདི་ ཆུ་ནང་ལུ་བསྒྱུར་བཅོས་འབད་དེ་ ཐོབ་ཚུགས། Glutamic acid ལུ་ སྐྱུརཔོ་དང་ umami གཉིས་ཆ་ར་ཡོདཔ་ལས་ སྐྱུརཔོ་འདི་ བྲོ་བ་གཙོ་བོ་ཅིག་ཨིན། གཤེར་ཁུ་དང་མཉམ་དུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ བར་མཚམས་འཇོག་པའི་སྐབས་ མོ་ནོ་སོ་ཌི་ཡམ་གུ་ལུ་ཊ་མེཊ་ (MSG) བཟོཝ་ཨིན། ཚྭ་ཆགས་པའི་ཤུལ་ལས་ གུ་ལུ་ཊ་མེཊ་གི་ སྐྱུརཔོ་གི་བྲོ་བ་འདི་ ཡལ་འགྱོ་སྟེ་ ཨུ་མ་མི་གི་བྲོ་བ་འདི་ ཤུགས་ཆེཝ་སྦེ་འགྱོཝ་ཨིན། MSG འདི་ ཁྱབ་ཆེཝ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ umami ཡར་འཕེལ་གཏང་མི་ monosodium glutamate གི་ཆ་ཤས་ངོ་མ་ཅིག་ཨིན།
2. བྲོ་བ་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་གཅིག amino acids དང་ sugars གི་བར་ན་ carbonyl-amine གི་འགྱུར་ལྡོག་འདི་ ཟ་འཐུང་བཟོ་སྐྲུན་ནང་ དྲི་བཟང་དང་ཚོས་གཞི་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་ལུ་ གལ་ཆེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅིག་ཨིན། འ་ནི་འགྱུར་རིམ་གྱི་སྐབས་ལུ་ amino acidsདང་གུ་རམ་ལ་ལུ་ཅིག་ བཟའ་སྟེ་ བྲོཝ་བཏོནམ་ཨིན་མས། Amino acidsའདི་ དྲོད་བཏགས་པའི་སྐབས་ལུ་ བྲོཝ་བཏོན་ནི་དང་ ཡང་ན་ ཕྲ་འབུཔ་གིས་ བཤིག་སྟེ་ བྲོཝ་བཏོན་ཚུགས་ནི་ཨིན་མས། འདི་འབདཝ་ལས་ amino acidsའདི་ བྲོཝ་གི་རྫས་སྦྱོར་དང་ ཕྲ་འབུཔ་ཚུ་ མེདཔ་བཏང་ནི་གི་དོན་ལུ་ འཚོ་བཅུད་ཅིག་ཨིན་མས།